در جلسات داخلی شرکتها، پرسشی کلیدی ذهن کارکنان را مشغول کرده است: «آیا هوش مصنوعی موجب حذف شغل من خواهد شد؟»
در حالی که در حوزه عمومی، مدیران شرکتها از واژگانی همچون «افزایش کارایی» و «بهبود فرآیندها» استفاده میکنند، اما شواهد بهجایمانده از مکاتبات غیررسمی و مستندات داخلی سازمانها، حکایت از واقعیتی متفاوت دارد: نقش منابع انسانی در بسیاری از فرآیندهای کاری، در حال کمرنگشدن یا حذف است.
اظهارات کلیدی مدیران ارشد درباره تأثیر هوش مصنوعی بر اشتغال
-
اندی جسی – مدیرعامل آمازون
در اطلاعیهای خطاب به کارکنان آمازون تأکید کرد که با توسعه فناوریهای مبتنی بر هوش مصنوعی مولد و عاملهای دیجیتال، ساختار انجام کارها دستخوش تغییر خواهد شد. وی تصریح کرد که در آیندهای نزدیک، نیاز به تعداد زیادی از کارکنان در حوزههای فعلی کاهش مییابد. بر اساس ارزیابیهای درونسازمانی، منظور از «آینده نزدیک» در بازه زمانی ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۸ تعریف میشود. جسی بهصراحت اشاره کرده که روند حذف مشاغل صرفاً به فعالیتهای تکراری محدود نمیشود و برخی نقشها بهصورت کامل توسط هوش مصنوعی جایگزین خواهند شد. -
لوئیس فن آن – مدیرعامل دولینگو
در یادداشتی منتشرشده در پلتفرم لینکدین اعلام کرد: «واحدهای سازمانی باید در رویکردهای بنیادین خود بازنگری کنند. جذب نیروی انسانی جدید، تنها در شرایطی انجام خواهد شد که امکان خودکارسازی کامل فرآیند موردنظر وجود نداشته باشد.» -
توبی لوتکه – مدیرعامل Shopify
در پیامی داخلی به مدیران شرکت تأکید کرد که پیش از هرگونه تقاضای جذب نیرو، باید ثابت شود که اجرای آن وظیفه از توان هوش مصنوعی خارج است. وی خواستار بازطراحی ساختار تیمها با محوریت قابلیتهای هوش مصنوعی شد و تأکید کرد که حضور منابع انسانی باید مبتنی بر ضرورت و توجیهپذیری باشد.
رویکرد شرکتها: اولویت با خودکارسازی، نه جذب نیروی انسانی
نمونههای متعددی از این رویکرد در شرکتهای پیشرو مشاهده میشود. مارک بنیوف، مدیرعامل Salesforce، اعلام کرده است که در حال حاضر حدود ۵۰ درصد از وظایف این شرکت توسط سیستمهای مبتنی بر هوش مصنوعی انجام میشود. این اعلام همزمان با تعدیل هزار نفر از کارکنان صورت گرفت.
در همین راستا، مدیرعامل شرکت Klarna نیز عنوان کرده که این مجموعه با بهرهگیری از فناوریهای هوشمند، موفق به کاهش ۴۰ درصدی نیروی انسانی خود شده است.
تغییرات ساختاری در حال وقوع است، نه در آینده دور
براساس گفتههای مدیرعامل OpenAI، مدلهای هوش مصنوعی اخیر به تواناییهایی در سطح دکتری برای تحلیل مسائل چندمرحلهای دست یافتهاند. به گزارش منابع داخلی در آزمایشگاههای تحقیقاتی، این مدلها در حال آمادهسازی برای انجام وظایف حرفهای در حوزههایی مانند بانکداری، بیمه، خدمات حقوقی، تحلیل مالی و تولید محتوا هستند. هدف این است که سیستمهای هوشمند بتوانند خروجیهایی با استانداردهای حرفهای و خطای حداقلی تولید کنند.
این شواهد نشان میدهد که اصطلاح «آینده نزدیک» که توسط برخی مدیران مطرح شده، میتواند معادل یک تا دو سال آینده باشد، نه یک دهه بعد.
آمارها از روند فزاینده تعدیل نیرو در صنعت فناوری خبر میدهند
طبق اطلاعات منتشرشده توسط وبسایت Layoffs.fyi، در سال ۲۰۲۴ بیش از ۵۵۰ شرکت فناوری مجموعاً بیش از ۱۵۳ هزار نفر از کارکنان خود را تعدیل کردهاند. در ششماهه نخست سال ۲۰۲۵ نیز، بیش از ۱۵۰ شرکت فناوری حدود ۶۴ هزار نفر را اخراج کردهاند.
با توجه به این دادهها، میانگین اخراجی هر شرکت در سال ۲۰۲۴ حدود ۲۷۷ نفر بوده است، در حالی که این میانگین در سال ۲۰۲۵ به ۸۵۰ نفر افزایش یافته — رقمی معادل سه برابر سال پیش.
این روند در حالی رخ میدهد که بسیاری از شرکتهای فناوری از سودآوری بالا و رشد اقتصادی برخوردار هستند. بنابراین، دلایل صرفاً مالی نمیتواند موجهکننده این موج گسترده تعدیل نیرو باشد؛ بلکه جایگزینی با سامانههای هوش مصنوعی را میتوان دلیل اصلی دانست.
جمعبندی: حقیقت، در لابهلای اسناد داخلی نمایان شده است
هرچند مدیران شرکتها در اظهارنظرهای رسمی از نقش مکمل هوش مصنوعی در کنار انسان صحبت میکنند، اما اسناد داخلی، یادداشتهای سازمانی و پستهای وبلاگی مدیران نشان میدهد که روند جایگزینی منابع انسانی با فناوریهای هوشمند آغاز شده و با سرعت در حال گسترش است.
اگرچه این واقعیت بهطور رسمی اعلام نمیشود، اما بررسی دقیق سیاستهای سازمانی و نحوه بازآرایی تیمها بهروشنی اثبات میکند که بخش قابل توجهی از شغلها، در حال سپردهشدن به سیستمهای مجازی هستند — بیصدا، اما مؤثر.
